اخیرا فرصتی فراهم شد که به زیارت معلمی قدیمی برویم که بسیار لذت بخش و البته غرور آفرین بود. استاد مورد اشاره که زمانی از پایه های اصلی نظام دانشگاهی کشور بود، به ظاهر اکنون ضعیف و از رمق افتاده به لحاظ جسمی، اما در حقیقت، پرتوان به جهت فکری و قدرت استدلال بود. شاید به همین دلیل بود که عجب تسلطی داشت بر جریان های فکری حاکم بر نظام دانشگاه های کنونی! ایشان تعریف می کردند که وقتی یکی از استادان جوان را دیده است که بسیار به خود می بالیده است که چند کتاب و مقاله را منتشر کرده و خود را مرکز علم قلمداد می کرده است! استاد فرزانه اشاره فرمودند که به او گفتم عزیز جان، نوشتن و انتشار در دانشگاه یک ضرورت است، یک آبشن نیست که اگر کسی آن را داشت، بتواند از آن طریق خود را برتر شمارد. اصولا اگر استاد و معلمی فقط همان ها که در کتاب هاست را تعلیم دهد که تفاوتی با ضبط صوت نداشته و گاها کمتر از آن است. معلم و استاد واقعی آن است که در کلاس و در جلسه و همایش و ... بگوید من می گویم و من به آن رسیده ام و ... برای این که این ادعاها را داشته باشد نمی تواند به تخیلات و اوهام خود تکیه نماید، او باید تحقیق و تفحص کرده باشد و آنها را در معرض قضاوت دیگران قرار داده تا حک و اصلاح شده و اگر تایید شد، مبنای نظریه پردازیهای جدید قرار گیرد. نکته بسیار آموزنده دیگری که استاد بدان اشاره فرمودند این بود که آن معلم جوان و کم تجربه، گفته بود که مثلا سال گذشته یک کتاب و دو مقاله نوشته ام و استاد برگزیده موسسه و دانشگاهم شده ام! استاد بدو گفته بودند که آن چه موسسه پوچ و بی معنی است که معدل انتشارات استادان و پژوهشگران آنجا دو و یا سه مقاله است که شما با دو مقاله و یک کتاب نفر برگزیده شده اید؟! و اضافه فرمودند، در همین

علم برنامه ريزي شهري همچون اغلب علوم، عوام زده شده؛ اين شرايط نه در تاكسي، بقالي و سبزي فروشی محل كه حتي در برخي از نوشته هاي به ظاهر علمي و آكادميك هم تسري يافته است. به طوري كه حالا هر روزه شاهد خلق راهكارهاي يك خطي براي مسائل كلان و اساسي كشور و شهر هستيم. چنين راهكارهايي اغلب از روي جهل و در مواردي هم از نديدن ابعاد متعدد موضوع است. در چنين رويكردهايي گويي كه شهر يك جدول كلمات متقاطع است كه كافي است حروف بخش عمودي و افقي آن به هم بخورد. در تفكراتي از اين نوع، مقوله ترافيك، معضل مسكن، بحران حاشيه نشيني و ... با يك سطر توجيه و دو صد راهكار بسيار بسيط، قابل رفع و رجوع بوده و نيازي به اين همه دستگاه عريض و طويل علمي و پژوهشي نيست. نكته بسيار مهم در اين ادعاها آن است كه اگر چنين راهكارهايي پاسخ مناسب به دست نمي دهد، نه از راهكار كه از كاربر است! در واقع، همچون جادوگر آفريقايي كه وقتي دارويش درد مورد نظر را درمان نمي كند، مشكل را نه از دارو كه از مريض مي داند و اعتقاد دارد اين مريض است كه باوري به جادوگر و دارويش ندارد و به همين دليل درمان نمي شود، در واقع از دید این گروه، مشكلي در ارسال كننده نبوده و گيرنده ايراد دارد. حتي وقتي كه خود اين پيشنهاد دهندگان نابغه، به انواع حيل به ميز مورد نظر مي رسند و قصد دارند راهكار خود را عملياتي كنند، مشكل باز هم در آنها و در راهكار نبوده و در جاي ديگري است. اين نوابغ وقتي پيشنهاد خود را نمي توانند در ميدان عمل به اجرا درآورند و يا به هر دليلي پاسخ لازم را نمي گيرند، زمين و زمان را مقصر قلمداد می کنند به جز خودشان! اين گروه خود شيفته به همين حد اكتفا نكرده و دست به شخصيت كُشي مي زنند تا ميدان براي هميشه در اختيار آنها قرار داشته باشد

همه اجتماعات بشری به نظم، برنامه ریزی و رعایت قانون محتاجند. این ضرورت در شهرها و کلانشهرها که انبوهی از انسانها در آنها در فشرده ترین شکل خود کنار هم زندگی، کار و فعالیت می کنند، صد چندان است. به همین دلیل، آنانی که به معنای واقعی شهروندند و حقوق و تکالیف خود را در این ارتباط به خوبی می دانند، متوجه هستند که برای زندگی در چنین مکانهایی، بایستی زمان خود را به شدت مدیریت و کنترل نمایند. در غیر این صورت، نه تنها کار و زندگی دیگران را مختل خواهند کرد، بلکه بخش زیادی از وقت و سلامت خود را نیز به هدر خواهند داد. تصور کنید، بنده خدایی که فاصله بین منزل و محل کارش حداقل به 20 یا 40 دقیقه رانندگی و یا جا به جایی با اتوبوس نیاز دارد، حرکت خود را به قدری به تاخیر بیاندازد که این فرصت را به نصف کاهش دهد. چنین فردی در رانندگی با اتومبیل شخصی، تقریبا تمامی قوانین راهنمایی و رانندگی را باید زیر پا گذاشته و هزاران نفر را معطل خود خواهد کرد تا بتواند، با کمترین تاخیر به محل کارش برسد. حتی فردی که با وسایل نقلیه عمومی قرار است به محل کار و فعالیت خود برود نیز با چنین مشکلاتی روبرو خواهد بود. او مجبور است با راننده تاکسی، اتوبوس، مینی بوس و ... درگیر شود تا آنها را مجبور کند زمان حرکت را به جلو انداخته و در حین حرکت سرعت خود را بیش از حد مجاز نمایند. این قضیه در ارتباط با افرادی که پیاده و یا دوچرخه هم قصد جا به جایی در شهر را دارند به شکل دیگری مطرح خواهد بود. در واقع، با همین مثال ساده به روشنی مشخص می شود که افراد فاقد برنامه نه تنها شهر و محل سکونت خود را برای خودشان غیر قابل تحمل می کنند، بلکه سایرین را هم به زحمت انداخته و هزینه های مادی و معنوی حضور در شهر را افزایش خواهند داد. کسانی که